Kula Janković Stojana

Jedna od najvećih istorijskih znamenitosti srpskog naroda u Dalmaciji je Kula Janković Stojana, znamenitog srpskog junaka i vođe uskoka. Nalazi se u mestu Islam Grčki kod Zadra.

Čuveni srpski vožd i junak iz narodnih epskih pesama Janković Stojan (1635-1687) bio je najglasovitiji vođa srpskih uskoka u Dalmaciji, zapovednik morlačke (srpske) vojske u službi Venecije, serdar Kotara, i vitez Svetog Marka. Kao nagradu za brojne pobede nad Turcima i svoje junaštvo, dobio je od Venecije ovaj veliki posed u Islamu Grčkom kod Zadra. Pokraj ove kule, u kojoj je živeo sa porodicom, podigao je, 1675. godine, ovu Crkvu, koju je posvetio svojoj Krsnoj Slavi, Svetom Georgiju. 

Srpsko mesto Islam Grčki u Dalmaciji, dobilo je naziv po turskom imenu „Saddislam“ (bedem islama), jer je ovde bila krajnja granica i tačka do koje dopire Osmanska imperija. Iz te izvedenice je ostao naziv Islam, a pridev Grčki je dodat kasnije, zbog pravoslavne vere srpskog stanovništva, koje je tu živelo. 

U Drugom svetskom ratu ovde je bio centar odbrane lokalnih Srba, protiv okolnih ustaških sela. 

Kula Janković Stojana i danas pripada porodici Desnica, potomcima Jankovića, a u Crkvi Svetog Georgija sahranjen je i sam Janković Stojan, kao i njegov potomak znameniti srpski književnik iz Dalmacije Vladan Desnica (1905-1967). 

Islam Grčki nalazi se u srcu Ravnih kotara, oblasti koja se nalazi tri kilometara južno od Novigradskog mora, a dvadeset kilometara severno od grada Zadra. Uoči rata 90-ih to je bilo bogato mesto sa preko 1.000 stanovnika, od kojih su se 90% izjašnjavali kao Srbi. 

Tokom hrvatske ofanzive „Operacije Maslenica“ iz 1993. godine, Kula Jankovića i Crkva Svetog Georgija teško su oštećeni, dok je sam Islam Grčki potpuno uništen i spaljen. Tada je iz Ravnih Kotara, srpskog bedema u sred Dalmacije, proterano oko 10.000 Srba, dok je preko 500 ljudi ubijeno, uključujući starce, žene i decu mlađu od dvanaest godina. 

„Narod koji je klan nekažnjeno, preporučio se za večito klanje!“ govorio je veliki Vladan Desnica 60-ih godina, sluteći šta nas Srbe čeka i šta smo kao narod dočekali u takvom okruženju u Dalmaciji.

„Valjda nema na svijetu zemlje u kojoj je netolerancija naspram Pravoslavne vjere tako velika, kao u Dalmaciji“—pisao je još Episkop dalmatinski akademik dr Nikodim Milaš.

Nemamo pravo kao narod da zaboravimo našu Dalmaciju, Ravne Kotare, uskoke, Janković Stojana, Vladana Desnicu i borbu Srba da budu Srbi na ovom parčetu najplodnije dalmatinske zemlje!

Zapratite nas i na socijalnim mrežama:

Fejsbuk

Instagram

Tviter

Pročitajte još:

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *