Da li ste znali ko je bio princ Urošic Nemanjić?

Da li ste znali ko je bio princ Urošic Nemanjić?

Postoji jedan arhitektonski biser i velika pravoslavna svetinja koja izdvaja predivni grad Arilje na zapadu današnje centralne Srbije.

 U pitanju je monumentalna crkva Svetog Ahilija iz 13. veka sazidana od belog kamena i mermera u raškom stilu. Nekada je to bio manastir, mauzolej njegovog ktitora kralja Stefana Dragutina Nemanjića i episkopsko sedište moravičke eparhije, dok je danas to gradska crkva koja arhitektonski i estetski dominira Ariljem i okolinom.

Novembra 2019. godine po prvi put u istoriji, srpski narod je dobio hram odnosno paraklis posvećen malo poznatom Svetom Nemanjiću, najmlađem sinu kralja Dragutina, princu Urošicu Nemanjiću, koji je kao i njegov otac (u monaštvu Teoktist) ubrojan u diptihe svetih kao monah Stefan. Dakle, 13. novembra 2019. godine, na dan svetih kraljeva Dragutina (monaha Teoktista) i Milutina, i njihove majke kraljice Jelene, Ariljci su na mestu nekadašnje trpezarije, u kojoj se već nalazio ikonostas iz XIX veka, otvorili hram posvećen Svetom Urošicu (Stefanu) Nemanjiću koji, koliko je do sada poznato, nikada pre toga nije imao hram posvećen njemu.

Sveti Urošic je, dakle, drugorođeni sin kralja Dragutina i nekadašnje ugarske princeze i srpske kraljice Kataline Arpadović. Zamonašio se u moravičkom manastiru Svetog Ahilija pod imenom Stefan, tu se upokojio i bio pogreben. 

Postoje osnovane pretpostavke da su manastir Tavna na Majevici i manastir Papraća kod Zvornika u Republici Srpskoj zadužbine princa Urošica i njegovog starijeg brata Vladislava. 

Postoje i validne teorije od strane pojedinih istoričara koje navode da bi princ Urošic Nemanjić mogao da bude otac kesara Vojihne, srpskog vlastelina i jednog od najistaknutih vojskovođa cara Stefana Uroša IV Dušana koji je upravljao oblašću oko grada Drame u Egejskoj Makedoniji. 

Na lik princa Urošica nailazimo na fresci u crkvi Svetog Ahilija u Arilju, koja je živopisana 1296. godine, a gde je prikazan kao dečak od 10-11 godina. Ta freska je i danas sačuvana.

Takođe se zna da se kralj Dragutin borio za presto svojih sinova Vladislava i Urošica u Srbiji, ali i u Ugarskoj. 

Naime, po smrti kralja Milutina, jedan od pretendenata na srpski presto je bio i Dragutinov sin Vladislav, koji doduše nije nosio titulu ”mladog kralja” ili ”zetskog kralja” koja je kod Nemanjića ukazivala na sledećeg srpskog monarha, jer je na upravu od oca i dede dobio današnju Slavoniju. 

Takođe, Dragutin se borio i za prava Vladislava i Urošica na ugarski presto koji je postao upražnjen smrću njihovog dede, kralja Andrije III ”Mlečanina” Arpadovića, koji nije imao živog muškog poroda. Naime, u tom sukobu oko prestola u Ugarskoj podjednaka prava na upražnjen ugarski presto imali su princ Vladislav Nemanjić i anžujski pretendent Karlo Robert. Činjenica da je princ Vladislav pravoslavni hrišćanin koji je mogao u potpunosti da promeni situaciju u korist pravoslavlja u Ugarskoj presudila je da specijalni papski legat Gentil Montefjore odluči da se ovaj sukob reši u korist Anžujca Karla Roberta, koji postaje ugarski kralj.

Kako znamo da je princ Urošic Nemanjić odnosno monah Stefan bio svetitelj i ugodnik Božiji? 

Postoje nekoliko srednjovekovnih hronika koje pominju činjenicu isticanja svetog mira iz njegovog groba u manastiru. Nije poznata godina smrti princa Urošica, ali je on svakako umro pre svog oca. Umro je, dakle, pre 1315. godine, ne napunivši ni 30 godina. 

Stari srpski rodoslovi i letopisi pamte ga u lepom svetlu, po vrlini i pobožnosti. Vrhobreznički letopis nosi informaciju da se podvizivao, odnosno da se zamonašio. U Danilčevom tipiku jedan od sinova kralja Dragutina naziva se „Stefan monah“. Koporinjski, Pećki, Studenički i Belopoljski letopisi takođe pominju Urošica kao monaha i činjenicu da mu je iz groba u manastiru Sv. Ahilija poteklo miro. Princ Urošic je prikazan na tri freske Svete Loze Nemanjića: u Pećkoj patrijaršiji, Gračanici i Dečanima.

U današnjoj crkvi Svetog Ahilija i dalje postoje očuvane grobnice, ali u njima nisu pronađene nikakvi zemni ostaci. Još se zna da su moravički monasi sa velikim poštovanjem i pažnjom čuvali svetiteljeve mošti, no za vreme Austro-turskog rata (1713-1718) i prodora pa povlačenja austrijske vojske iz Srbije, njegove mošti su negde sklonjene i od tada im se gubi svaki trag.

No i pored toga, tokom svih ovih vekova, spomen na ovog Svetog princa Nemanjića nikada u Arilju nije ugasnuo. Dočekali smo da mu je današnje pokolenje upalilo večnu sveću, izgradnjom hrama.

Na fotografiji sa leve strane vidite lik Svetog Urošica odnosno monaha Stefana sa freske u Crkvi Svetog Ahilija u Arilju, a sa desne strane unutrašnjost kapele posvećene ovom Svetom Nemanjiću.

Zapratite nas i na socijalnim mrežama:

Fejsbuk

Instagram

Tviter

Pročitajte još:

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *