Simbolika hrasta kod Srba i dinastija Obrenović

Srbi su se oduvek vezivali za simboliku hrasta pod čijim hladom su se okupljali, dogovarali, donosili sudbonosne odluke i obraćali Bogu. 

Ne treba pominjati simboliku hrastovog badnjaka čije granje i paljenje na Božić predstavljaju simboliku loženja vatre za Bogomladenca Hrista u Vitlejemskoj pećini u kojoj se Spasitelj rodio. 

I Rastko Nemanjić, najmilije srpsko dete, je dobilo upravo ovo ime po hrastu i nije slučajno što je baš jedan Rastko postao najznamenitiji Srbin koji je hodao zemljom kao monah Sveti Sava.

Istorijska i simbolička važnost hrasta u istoriji Srba je veoma izražena.

Zato se i ne treba čuditi što je ispod jednog takvog hrasta lužnjaka, u selu Takovu, u srcu Šumadije, na praznik Cveti 1815. godine doneta jedna od najsudbonosnijih odluka u istoriji srpskog naroda. Tada je vožd Drugog srpskog ustanka knez Miloš Obrenović objavio nastavak ustaničke borbe Srba protiv turskog okupatora i početak Drugog srpskog ustanka.

Od tog Miloševog poziva na ustanak u Takovu, među Srbima počinje da se širi legenda o „Takovskom grmu“ tj. hrastu lužnjaku ispod čijih grana se knez Miloš obratio ustanicima i poveo Srbe u slobodu. Tako se Takovski grm od samog početka vezivao za sudbinu dinastije Obrenović.

Na slici vidite kako je Takovski grm izgledao nekada i kako izgleda danas njegov „naslednik“.

U Miloševo vreme stablo Takovskog grma je bilo visoko 23 metra, sa pet velikih grana i prečnikom stabla od preko 3,5 metra i obima krošnje od 9 metara. Međutim, još u vreme Miloševe vlasti, grm je počeo da propada, što je narodna tradicija vezala za propast dinastije Obrenović. 

Najveća grana Takovskog grma, odlomila se nakon jedne letnje oluje 1860. godine najavljujući smrt kneza Miloša. Jedna manja grana pala je 1868. godine kada je ubijen knez Mihailo, a 1901. godine oluja je iščupala čitavo stablo Takovskog grma, najavljujući skori slom dinastije kako se u narodu verovalo. Kraljica Draga Obrenović je naročito bila pogođena vestima koje su stizale iz ovog sudbonosnog mesta za dinastiju Obrenović te 1901. godine.

Ostaci ovog prvog grma se čuvaju u Muzeju Drugog srpskog ustanka, u crkvi svete Trojice u Gornjem Milanovcu i na Šumarskom fakultetu u Beogradu.

Još je 1867. godine, knez Mihailo, prilikom posete Takovu osveštao za „naslednika“ jedan hrast koji se nalazi nedaleko od spomenika kog je podigao kralj Milan Obrenović1887. godine. Istovremeno, knez Mihailo je otkupio okolni prostor u Takovu, koji se od tada naziva „kneževe livade“.

Ovaj Takovski grm je počeo iznenada da se suši 1991. godine i poslednji put je olistao 1992. godine. Tih 90-tih godina 20. veka posađeno je nekoliko stabala hrasta lužnjaka, nastavljajući tradiciju postojanja koju je ustanovio knez Miloš Obrenović.

U „Pionirskom parku“ (pravilni naziv Dvorskom parku), ispred današnjeg Predsedništva Srbije, raste grm hrasta lužnjaka, koji je potomak starog takovskog grma. Žireve starog takovskog grma je prikupila Katarina P. Kurtović i posadila ih u Šapcu 1889. godine. Od njih je niklo pet mladica, a jedna od njih je iz Šapca krajem 19. veka preneta u Beograd i presađena u tada Dvorski park, gde i danas raste ispred zgrade Predsedništva.

Zapratite nas i na socijalnim mrežama:

Fejsbuk

Instagram

Tviter

Pročitajte još:

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *