Kako je otpočeo rat na prostoru Jugoslavije?

Jedan od događaja kojim je otpočeo rat na prostoru bivše SFRJ dogodio se 31. marta 1992. godine kada su  Tuđmanovi policajci specijalci upali na područje Nacionalnog parka “Plitvice”. U tom napadu poginuo je srpski policajac Rajko Vukadinović iz Korenice, dok je sedamnaest Srba zarobljeno i krvnički mučeno po Tuđmanovim kazamatima.

Šta je prethodilo tom događaju?

Dvadesetdrugog aprila 1990. godine u SR Hrvatskoj održani su prvi posleratni višepartijski izbori. Na tim izborima pobedila je ekstremna stranka HDZ, na čelu sa bivšim generalom JNA Franjom Tuđmanom, koji na mala vrata uvodi pravaško-ustašku ideologiju. 

Nova vlast HDZ je odmah počela da sprovodi proustaške mere što je izazvalo ogromnu strepnju Srba, koji su preživeli genocid tokom 1941-1945. Tako je hrvatska skupština ”sabor” (još jedna reč koju su pozajmili iz srpskog) 25. jula 1990. godine donela odluku da ustaški simbol ”šahovnica” postane državni simbol SR Hrvatske. To znači da, na opšte zaprepašćenje Srba, ustašku ”šahovnicu” moraju da nose svi zaposleni u državnoj službi na teritoriji SR Hrvatske. Prvi su se protiv ustaških simbola pobunili radnici SUP-a Knin. 

Takođe već mesecima su trajali pritisci na Srbe iz velikih urbanih sredina da potpisuju nekakve izjave lojalnosti Tuđmanovom režimu, otpuštanja, isterivanja iz stanova sa stanarskim pravom, ukidanja penzija, socijalnih davanja Srbima itd.

HDZ je ozbiljno pristupio svojim već skrojenim planovima za odvajanje SR Hrvatske od SFRJ i progon srpskog stanovništva sa teritorije SR Hrvatske. HDZ je već od sredine 1990. imao kontrolu nad policijom, tužilaštvom, medijima. 

U hrvatskom Saboru krajem decembra 1990. izglasan je tzv. Božićni ustav, po kome su Srbi izbačeni iz Ustava kao konstitutivni narod, i svedeni su na nacionalnu manjinu, koja čak nije ni pomenuta poimence u ustavu.

Tokom jeseni 1990. počinje ilegalno naoružavanje članova HDZ i HOS, preko Mađarske i Austrije, a kasnije i prekomorskih zemalja u lukama: Rijeka i Split.

Događaju na Plitvicama prethodilo je uspostavljanje hrvatske vlasti u policijskoj stanici u Pakracu, kada je odred hrvatskih specijalnih jedinica policije iz Zagreba, iznenadio i uhapsio srpsku policijsku posadu, koja je prethodno uspostavila kontrolu nad Pakracem i delovima Slavonije. U akciji nije bilo žrtava, ali su Srbi rešili da im se to ne ponovi u Lici i to pokazali na Plitvicama.

U SUP-u Korenica, u mestu koje je 100% bilo srpsko, su se nalazili pripadnici policije Srbi, koji su bili rešeni da odbrane svoju policijsku stanicu, samim time i zaštite se od iznenadnih upada u Korenicu i svoja sela, da im se ne bi ponovila sudbina njihovih predaka iz NDH. Isto tako Srbi policajci su zaposeli obližnji nacionalni park „Plitvice“ 29. marta 1991. kako bi smenili upravu koja je bila pod nadzorom Zagreba.

Po nalogu vlade Hrvatske, odnosno tadašnjeg premijera Josipa Manolića, MUP Hrvatske šalje 31. marta 1991. godine na Plitvička jezera oko 400 policajaca iz kampa Rakitije kod Zagreba (pod komandom Josipa Lucića) i grupu običnih kriminalaca kojima su podeljene policijske značke ATJ Lučko (pod komandom Mladena Markača), koji su imali cilj da zaposednu policijsku stanicu u Korenici. 

Prilikom njihovog dolaska na Plitvice u prepodnevnim časovima, došlo je do razmene vatre između Srba policajaca i pripadnika MUP-a Hrvatske, koja je potrajala nekoliko sati. Dvadesetoro Srba je uhapšeno, a među njima i Goran Hadžić iz Vukovara, koji je kasnije pod nerazjašnjenim okolnostima pušten. Poginule su 2 osobe i povređeno je oko 20 policajaca. Dva policajca koja su poginula u razmeni paljbe—sa svake strane po jedan (Rajko Vukadinović sa srpske i Josip Jović sa hrvatske)—prve su žrtve u građanskom ratu nastalom na ruševinama SFR Jugoslavije. 

Hrvatski policajci su bili brojno jači, odlično naoružani i spremniji, pa su uspeli da zaposednu privremenu policijsku stanicu na Plitvicama, ali ne zadugo jer je ovaj sukob prouzrokovao intervenciju JNA, koja je svoje mešanje objasnila potrebom da se umetne između sukobljenih strana.

Nakon ovog incidenta na Plitivicama, situacija u SR Hrvatskoj se još više zaoštrila. Hrvatska propaganda je „dobila žrtvu“ Josipa Jovića, sa kojim je svakodnevno manipulisala i pozivala na rat protiv Srba. Počeo je pravi medijski rat usperen protiv Srba. Još uvek je u tom trenutku bilo dosta Hrvata kojima nije bilo do rata ali je Tuđmanov režim ovakvim akcijama i medijskim kampanjama pokušavao da ih pridobije na svoju stranu. Država SFRJ se već našla pred ratom, i situacija posle ovog događaja iz dana u dan pogoršavala u svim srpskim sredinama na području SR Hrvatske.

Josip Boljkovac, ministar policije iz vremena 1990-1991, je kasnije objavio knjigu „Istina mora izaći van“, u kojoj je napisao da je rat u Hrvatskoj počeo napadima Tuđmanove policije na lokalne Srbe, misleći na ovaj incident na Plitivicama 31. marta 1991. i u Borovu Selu 2. maja 1991. Isto tako je izneo dokaze koji su govorili u prilog tome da je hrvatski policajac Josip Jović ubijen sa leđa od nekog kolege iz svoje jedinice. Ubijen je oružjem puška tzv. pumparica, koje su hrvatske vlasti kupovale ranije na ilegalnom tržištu oružja, a to ubistvo im je bilo potrebno kako bi raspirivali sukobe i mržnju prema Srbima.

Kontrolu nad Nacionalnim parkom “Plitvička jezera” preuzele su krajiške vlasti i zadržale je sve do avgusta 1995. godine.

Toga 31. marta 1991. godine pravoslavni vernici su slavili Cveti, a rimokatolici Uskrs, zbog čega su mediji ovaj događaj i nazvali “krvavi Uskrs”.

Zapratite nas i na socijalnim mrežama:

Fejsbuk

Instagram

Tviter

Pročitajte još:

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *