Misterija tvrđave Žrnov

Na najvišem vrhu današnje Avale, koji je oduvek bio značajan strateški punkt u odbrani Beograda, mestu koje je još u doba starih Kelta služilo kao osmatračnica za prilaz Singidunumu i na kome je u vreme vladavine despota Stefana Lazarevića izgrađena srednjovekovna tvrđava Žrnov, na volšeban način se 1937. godine uzdigao monumentalni spomenik Neznanom junaku.

Planina Žrnov nadomak Beograda je dobila ime po velikom žrvnju koji je u to doba služio za preradu rude iz rudnika koji su se u njenom podnožju nalazili, ali kako nikada nije adekvatno istražena, saznanja o njoj se pretežno baziraju na osnovu putopisa i starih mapa.

Arheolozi pretpostavljaju da je još u doba Kelta na vrhu današnje Avale postojalo utvrđenje na čijim su temeljima kasnije i Rimljani podigli svoju osmatračnicu.

Kako se despot Stefan Lazarević zalagao za razvoj i očuvanje rudarstva, koje je bilo glavna privredna grana tadašnje Srbije, na njegov zahtev je na istom mestu podigunta tvrđava – grad Žrnov ili Žrnovan, koji je predstavljao jedno od šest najvažnijih utvrđenja za zaštitu i odbranu Srbije.

Nakon neuspelog napada na Beograd, Turci su na čelu sa Hodi-pašom uspeli da zauzmu ovaj srednjovekovni grad 1442. i 1458. godine i ojačavši ga dodatnim zidinama, bedemima i jarkovima od njega napravili tvrđavu koja je u to vreme, kako kažu zapisi, predstavljala pravu razbojničku, olovom prekrivenu kulu, iz koje su gospodarili beogradskom okolinom.

Utvrđenje koje se sastojalo iz Malog grada sa dve kule i Gornjeg grada sa velikom kapijom, zadalo je toliko nevolja Turcima tokom osvajanja naših teritorija, da su ga nazivali „havala”, a kako ta reč u prevodu znači „prepreka” ili „smetnja”, naš narod je čitavu planinu Žrnov počeo spontano da naziva Avala.

3D rekonstrukcija Žrnova

Mada je u zapisima Evlije Čelebije, jednog od najslavnijeg otomanskog putopisca, Žrnov predstavljao jedno od najvažnijih utvrđenja u Srbiji tog vremena, padom Beograda 1521. godine grad na Avali je izgubio svoj strateški značaj, sve dok u 18. veku nije potpuno napušten. 

Ipak, ova tvrđava je ostala gordo da stoji na vrhu brega pored Beograda, kao pravi biser koga su rado istraživali mnogi arheolozi.

Nažalost, ostatke grada koji datiraju još iz doba antike, sa bedemima nastalim u ranom srednjem veku, do temelja je iz neobjašnjivih razloga srušio kralj Aleksandar Karađorđević.

Niko do danas nije ustanovio zbog čega je kralj naredio jedan ovakav čin koji je doveo do potpunog uništavanja dela beogradske istorije. Ovakav gest jedni pripisuju čistoj hirovitosti jugoslovenskog kralja, drugi ga dovode u vezu sa masonskom ložom kojoj su navodno pripadali on i vajar Ivan Meštrović, a istoričari pretpostavljaju da je reč o njegovoj manijakalnoj opsesiji jugoslovenizmom zbog koje je svesno žrtvovao neke srpske spomenike kako bi pod istim okriljem objedinio jugoslovenske narode.

Grad koji je pored Golupca, Kruševca i Novog Brda prema Segedinskom primirju iz 1444. godine vraćen srpskoj despotovini i koji je uprkos svim ratnim burama opstao, ničim izazvano je minirao naš kralj u doba mira, kako bi se tu uzdigao spomenik Neznanom junaku, koji je mogao da bude podignut na bilo kom drugom mestu na Avali, pored Beograda ili širom Srbije.

Kralj Aleksandar je ubijen u Marseju, samo par meseci nakon što su osnove ovog kompleksa svečano otvorene na Vidovdan 1934. godine, a spomenik „Neznanom junaku” koji srpska javnost nikada nije prihvatila, je završen četiri godine kasnije.

Izvor: srbijadanas.net

Zapratite nas i na socijalnim mrežama:

Fejsbuk

Instagram

Tviter

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *