Marko Murat i slika „Dolazak cara Dušana u Dubrovnik“

Jedna od najlepših slika ikada u srpskom slikarstvu koja se nalazi u stalnoj postavci Narodnog muzeja u Beogradu ”Dolazak cara Dušana u Dubrovnik”, a koju je naslikao čuveni srpski slikar iz Dubrovnika Marko Murat. 

Ovaj genijalni umetnik je za ovo istorijsko platno veoma velikih dimenzija dobio treću nagradu na najvećoj smotri likovne umetnosti na svetu u to vreme – svetskoj izložbi u Parizu 1900. godine.

Marko Murat je bio jedan u nizu Srba rimokatolika iz Dubrovnika koji je svojim delima i talentom dao neizmeran doprinos našoj kulturi. 

Rođen je u Šipanskoj Luci 30. decembra 1864. godine. U Dubrovniku je završio osnovnu školu i gimnaziju, a u Zadru je otpočeo studije rimokatoličke teologije koju zbog iskazanog velikog talenta napušta i odlazi na studije slikarstva u čuvenu Minhensku umetničku akademiju. 

Stipendiju je dobio od mađarskog barona iz Zagreba Ljudevita Vrancianija. U Minhenu diplomira slikarstvo 1893. godine, a tokom studija postaje i nerazdvojni prijatelj sa vanbračnim sinom kneza Mihaila Obrenovića i velikim srpskim dobrotvorom Velimirom Teodorovićem.

Godine 1894. postaje profesor crtanja i lepih umetnosti u čuvenoj Trećoj muškoj gimnaziji, a svoje slobodno vreme koristi za slikanje, posebno portreta uglednih Srba, ali kao što smo već rekli autor je i jedne od najlepših slika u srpskom slikarstvu ”Dolazak cara Dušana u Dubrovnik”.

Srpska vlada ga šalje na stručna usavršavanja u Rim i Pariz. Predavao je još u Drugoj muškoj gimnaziji, Realki i Umetničko-zanatskoj školi, a dve godine bio je i profesor crtanja kraljeviću Aleksandru Karađorđeviću. 

Ovaj dubrovački Srbin je poznat najviše po slikanju naših nacionalno-istorijsih motiva sa kojim je značajno obogatio umetničku baštinu.

Za vreme Prvog svetskog rata povukao se kod bolesne majke u Dubrovnik gde su ga austrijske vlasti kao Srbina odmah uhapsile. Vreme je proveo u nekoliko koncentracionih logora za Srbe, prvo u Doboju, a kasnije u Nežideru u koji su bili internirani mnogi Srbi intelektualci iz Austrougarske i okupirane Kraljevine Srbije koji nisu bili u stanju da se povuku u Albaniju i na Krf zajedno sa srpskim kraljem i vladom. 

Tokom užasno teške austrougarske okupacije Beograda i velikog razaranja koje je naša prestonica pretrpela, okupatori su opljačkali brojne ateljee srpskih umetnika, među kojima je bio i atelje Marka Murata iz koga su iznete sve slike. Jedna od tih slika bio je i čuveni „Portret dum Ivana Stojanovića“, najviđenijeg Srbina rimokatolika u Dubrovniku kome se gubi svaki trag. 

U Beograd se vraća iz zarobljeništva već 1919. godine, gde radi kao profesor na likovnoj akademiji.

Penzionisan je 1932. godine nakon 12 godina nošenja titule ”Čuvar Dubrovnika”. Kao jedan od najuglednijih Dubrovčana u njegovoj istoriji, Marko Murat je zajedno sa Matijom Banom, dr Melkom Čingrijom, Ivom i Lujom Vojnovićem i drugima bio jedna od najznačajnijih duhovnih i kulturnih spona dva izuzetno važna srpska grada Beograda i Dubrovnika.

O njemu je često pisao istorijski srpski književni časopis iz Dubrovnika ”Srđ”, a kralj Aleksandar ga je odlikovao kraljevskim ordenom Belog orla, kraljevski ordenom Sv. Save i ordenom Jugoslovenske krune.

Sačuvana je njegova korenspodencija sa likovnim kritičarem dr Milanom Ševićem, kada se 1932. godine Marko Murat žali da pravoslavni Srbi ne priznaju rimokatoličke Srbe za ”prave Srbe” zbog njihove konfesije. 

Kao Dubrovčanin koji je slavio i krsnu slavu, Murat je primetio kako u njegovom porodičnom stablu nema nikog drugog do sve samih rimokatolika i nikog drugog do sve samih Srba. 

Marko Murat bio je i akademik Srpske kraljevske akademije nauka i umetnisti, a prilikom stupanja u zvanje akademika održao je čuveni govor o značaju dubrovačke umetnosti u sveukupnoj srpskoj kulturi.

Početak Drugog svetskog rata dočekao je bolestan i usamljen u Dubrovniku gde je i umro 1944. godine.

Čuveno platno ogromnih dimenzija u Narodnom muzeju ”Dolazak cara Dušana u Dubrovnik” jeste ne samo istorijski značajna slika koja beleži jednu slavnu epizodu iz srpske istorije kada Dubrovnik iskazuje najveće moguće poštovanje prema svom caru, već pokazuje i vapaj starih Dubrovčana ka vraćanju u srpski nacionalni prostor gde su oduvek pripadali. 

Nažalost, posle Drugog svetskog rata, niti je Dubrovnik isti grad, niti su Dubrovčani, usled velikih migracija i nestanka starih porodica, isti ljudi.

Zapratite nas i na socijalnim mrežama:

Fejsbuk

Instagram

Tviter

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *