Pećka Patrijaršija

Pećka Patrijaršija – skupina crkava na domaku Peći, kraj Pećke Bistrice, a na ulazu u Rugovsku klisuru – jedan je od najznačajnijih spomenika srpske prošlosti. 

U njoj se vekovima nalazilo sedište srpskih arhiepiskopa i patrijaraha. Od svoga postanka u XIII veku Patrijaršija je okupljala učene teologe, vrsne književnike i obdarene umetnike i svi su oni u njoj ostavljali svedočanstva o svom pregalaštvu. Stoga je ona danas ne samo staro središte srpske crkve, već i mesto gde se čuva značajna umetnička zaostavština.

Tačno vreme osnivanja matične crkve u Pećkoj patrijaršiji nije poznato. Izgleda da je na mestu gde je sada Patrijaršija još za života svetog Save osnovan metoh manastira Žiče, tadašnjeg sedišta srpske arhiepiskopije.

Želeći da središte srpske crkve bude na manje ugroženom mestu i bliže središtu države, arhiepiskop Arsenije I je podigao na ovom žičkom metohu kod Peći crkvu svetih Apostola. 

Ubrzo, oko 1250. godine, po njegovom nalogu ona je bila i živopisana. Hram se, nešto kasnije, počeo nazivati i Sveti Spas, što je preuzeto kao spomen na posvećenje Žiče.

Sa severne strane ovog najstarijeg hrama arhiepiskop Nikodim je podigao crkvu svetog Dimitrija oko 1320. godine.

Pećka patrijaršija ima jednu od najbogatijih riznica u srednjovekovnoj Srbiji. Na fotografiji se nalazi ikona Hrista sa Svetim Nikolom iz 1677. godine

Deceniju kasnije, oko 1330. godine njegov naslednik, poznati književnik arhiepiskop Danilo II sagradio je sa južne strane Svetih Apostola hram posvećen Bogorodici Odigitriji, da bi i njemu pridodao sa južne strane crkvicu svetog Nikole. 

U vreme arhiepiskopa Joanikija, oko 1345. godine, do tada neživopisan hram svetog Dimitrija, dobio je freskodekoraciju. Tokom XIV veka su obavljene i manje prepravke u crkvi sv. Apostola, pa su neki delovi hrama naknadno islikavani.

Posle turskog osvajanja srpske države jedno vreme zamrla je živa aktivnost u Pećkoj patrijaršiji, tim pre što je Ohridska arhiepiskopija preuzela upravu nad nekadašnjom srpskom crkvenom teritorijom.

Obnova crkvene organizacije Srba 1557. godine udahnula je nov život manastiru, jer je Patrijaršija ponovo postala središte srpske crkve.

Pećka riznica je tada bila skrivena u jednom kubetu manastira Gračanice, ali su je, na dostavu, 1688. godine Turci našli i opljačkali. Pominje se da je pećko blago bilo tako veliko da ga je devet konja odvuklo. 

Kada je patrijarh Arsenije III pokrenuo veliku seobu Srba u Austriju 1690. godine pećki paša Mahmud Begović opljačkao je sve što se u Patrijaršiji steklo. Kasnije je patrijarh Mojsije sa mukom otkupio otetu zemlju, a 1720. podigao je ogradu oko manastirskih zdanja.

Austro-turski rat iz 1737-1739. godine doneo je takođe velike nevolje Pećkoj patrijaršiji. U drugoj seobi 1740. godine patrijarh Arsenije IV Šakabenta prenosi u međuvremenu prikupljene dragocenosti u Sremske Karlovce.

Posle završetka Prvog svetskog rata u Pećkoj patrijaršiji je, posle ujedinjenja srpske crkve, ustoličen prvi patrijarh obnovljene Patrijaršije, Dimitrije 1924. godine. Otada se svi srpski patrijarsi ustoličuju u Pećkoj patrijaršiji.

Zapratite nas i na socijalnim mrežama:

Fejsbuk

Instagram

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *